در مصاف انتخاباتی دهمین دوره ریاست جمهوری ، محسن مخملباف کارگردان سینما با اعلام حمایت از کاندیداتوری جناب میرحسین موسوی یک نامه ایی خطاب به ایشان نوشتن، بدون وقفه سراغ کتاب آئینه جادو نوشته آوینی(ره) رفتم و نظریات ایشان در مورد شخصیت مخملباف را رصد کردم،حال خودتان قضاوت کنید ...!
*و باز هم ناگفته نباید گذاشت كه اگر اسم مخملباف نبود ـ به عنوان فیلمسازی كه اسما وابسته به حزبالله بوده، اما اكنون عملاً در خدمت اهداف لیبرالیسم قرار گرفته است ـ این دو فیلم امكان تولید نمییافتند( سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - مضمون عشق در جشنواره نهم
*اگرچه در جشنوارهی امسال بجز دو فیلم محسن مخملباف هیچ فیلم دیگری كه مفسدهانگیز و منافی تقدس و تعفف انسان باشد وجود نداشت، اما در یك نگاه جامع به جشنواره میتوانستیم بهروشنی رویكرد جامعهی سینمایی كشور را به نوعی بیدردی و سخافت، حتی در ادراك و تفهیم معنای عشق، بیابیم.( سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - مضمون عشق در جشنواره نهم
*آنچه كه به آنان این جرأت را بخشیده یكی تفرقهی حاكم در میان ماست و دیگر، وجود افرادی چون مخملباف كه به حریمهایی كه روزی به آن اعتقاد داشتهاند وفادار نماندهاند.( سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - مضمون عشق در جشنواره نهم
*با اینهمه، پیشقراولان ایجاد آن فضای مغشوشی كه امكان ازالهی هویت از انقلاب را رفتهرفته فراهم كند باید افرادی باشند ظاهراً منتسب به خود انقلاب و باطناً پیوسته با دشمن. محسن مخملباف یكی از بهترین كسانی بود كه میتوانست این وظیفه را بر عهده بگیرد؛ سیاهاندیشی و عصبیت او سالها بود كه خود را در فیلمهایش به ظهور رسانده و گرگها را در كمین او نشانده بود.یك تحلیل درست از جلوههای تحولات فكری او در فیلمهایش میتوانست بهخوبی نشان دهد كه مخملباف خودش نیز به همان دور باطلی گرفتار آمده است كه «بایسیكلران» در آن ركاب میزد و به مقصد نمیرسید. دیگر پرسوناژهای او نیز به مقصد نرسیدند، نه دستفروش، نه حاجی و نه دیگران..( سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - مضمون عشق در جشنواره نهم
*فیلم «دستفروش» ـ آینهی نابهخود مخملباف ـ نشان میداد كه دیگر میان او و تفكر دینی هیچ پیوندی نمانده است و هرچه هست به تلنگری فرو خواهد ریخت و آقای مخملباف نیز در پرتگاهی خواهد افتاد كه بسیاری دیگر فرو غلطیده بودند. و البته در عمق این پرتگاه، آغوشی شیطانی هم باز است كه بازماندگان از قافلهی حق را میبلعد. آنچه كه باعث میشد تا ما علیرغم آگاهیمان از تحولات فكری و درونی او سكوت كنیم همان ملاحظاتی بود كه امروز ما را وا داشته است تا با تفكر او به مقابله برخیزیم.) سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - مضمون عشق در جشنواره نهم
*مخالفان سیاسی داخلی و خارجی، این كارگردان را به عنوان «یك فرد حزباللهی كه از عقاید خویش برگشته است» میشناسند و به همین دلیل در هنگام نمایش فیلمهای او، درست در نقاطی كه نیشی سیاسی به نظام میزند، تماشاگران جشنوارهای هم كف میزنند....سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - سینمای ایران در (دهمین) جشنوارهی فجر
*مسئلهی مخملباف از «دستفروش»به بعد، فقر و عدالت بوده است بیآنكه جواب را پیدا كند، و آدمی مثل او هرگز به جواب نخواهد رسید. شكاك است، اما این شك را مقدمهی رسیدن به یقین و بعد هم قطعیت و قاطعیت قرار نمیدهد. فقط شك میكند و دیگران را به شك میاندازد و بعد هم رهایشان میكند، چرا كه خودش هم به جواب نرسیده است. ....سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - یادداشتهای یك تماشاگر حرفهای
*وقتی كه به سینمای مخملباف میروی باید قبول كنی كه یك ساعت و نیم از زندگیات را در یك فضای آكنده از بدخلقی، عصبانیت، ظاهرگرایی، تردید، نیهیلیسم مزمنِ بدخیم، سیاهاندیشی، سرگردانی و عوامفریبی سر كنی. اشكال كار اینجاست كه وقتی كسی به اینجا میرسد باز هم هیچچیز مانع از آن نیست كه امكانات سینما در اختیارش قرار بگیرد و فیلم بسازد، فیلم اكران عمومی پیدا كند و آدمهای بسیاری فیلم را تماشا كنند و بیماریهای فیلمساز به آن كسانی كه آمادگی دارند سرایت كند و مگر نه اینكه آقای مخملباف خودشان بارها گفته بودند كه فیلم، كارگردان را لو میدهد؟...سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - یادداشتهای یك تماشاگر حرفهای
*از فیلم «دستفروش» به بعد، مخملباف فیلم را وسیلهی «شعار دادن» ساخت و بهبه و چهچههای جناح روشنفكران نیز اجازه نداد كه او به حقیقت كاری كه انجام میدهد واقف شود. این معروفیت و هیاهو، نوعی ورم بود كه بالأخره میخوابید. جایی كه ورم میكند، بادكنكی كه باد میشود، ظاهراً چاق میشود و رشد میكند، غافل از آنكه در درون چیزی جز باد ندارد و بالأخره خواهد تركید. از همان موقع همهی ما نگران او بودیم، اما فضای آشفتهی ژورنالیسم و انتلكتوئلیسم اجازه نمیداد كه واقعیت را درك كند...سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - یادداشتهای یك تماشاگر حرفهای
*كسی كه بر سر عدالت مشكل دارد باید بداند كه پای عقل او در مسئلهی جبر و اختیار میلنگد؛ بگذریم از آنكه اصلاً جای مباحثه و حل مسائل فلسفی در سینما نیست. كسی تا به قطعیت نرسیده است نباید فیلم بسازد و اگر هم فیلم میسازد تا طرح مسئله كند، باید داستانی را طراحی كند كه در طول آن، در متن وقایع و ارتباط میان افراد، این مسئله وجود پیدا كند. از زبان قاضی فیلم «نوبت عاشقی» میشنویم كه: «قضاوت به درد كسی میخورد كه به نتایج عمل مجرم فكر میكند نه به دلایلش.» و درست خود آقای مخملباف هم به همین درد مبتلاست....سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - یادداشتهای یك تماشاگر حرفهای
*در جامعهای كه «جبر موقعیت و شرایط» بسیاری از جوانان كشور را وا داشت تا خود را برای آزادی فدا كنند، «جبر همان موقعیت و شرایط» بچه مسلمان دیگری را هم وا داشت تا خط بطلان بر هرچه داشت بكشد و در صف اصحاب هربرت ماركوزو پوپر از لیبرالیسم جنسی دفاع كند! به راستی از «جبر محیط» چه كارها كه برنمیآید!...سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - یادداشتهای یك تماشاگر حرفهای
*آقای مخملباف! شما متعلق به قشری از جامعهی ایران هستید كه هرگز روشنفكر نخواهید شد. شما اگر بخواهید ادای روشنفكرها را در بیاورید فیلمی مثل «شبهای زایندهرود» میسازید كه یك فیلمفارسی است و هر پلان فیلم داد میزند كه سازندهی فیلم از روشنفكری و مراتب و لوازم آن بیخبر است و فقط راهگم كردهای حیران است. فیلم روشنفكری، «پردهی آخر» است با ساختی در كمال مهارت. فیلم روشنفكری، فیلم «نقش عشق» است. فیلم روشنفكری خودش داد میزند كه فیلمسازش متعلق به بورژوازی اشرافمنش علمزده و غربزدهی ایرانی است. شما فیلمفارسی میسازید و از «دستفروش» به بعد، فقط شعار دادهاید....سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - یادداشتهای یك تماشاگر حرفهای
*آقای مخملباف هنوز در مرحلهی «شك» است و خلاف آنچه وانمود میشود هیچچیز برای گفتن ندارد. فیلم ساختن برای او نوعی اظهار وجود است و هیچ غایت دیگری را در نظر ندارد. خانهتكانی هم نكرده است و فقط در شك خویش عمیقتر و عمیقتر شده است، اما باز هم حاضر به اعتراف به این حقیقت، لااقل در نزد خویش نیست. او باید روی به صداقت بیاورد تا نجات یابد....سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - یادداشتهای یك تماشاگر حرفهای
*انسان در فیلمهای مخملباف موجودی بیهویت، سرگشته، كور و حیوانصفت است و میان پرسوناژهای او با زندگی واقعی هیچ نسبتی نیست. او همه چیز را برای دستیابی به مطامعی خاص، آنسان كه خود میخواهد شكل میدهد، اما از آنجا كه هنوز خود به قطعیت نرسیده است، فیلمهایش نیز تجسم شكاكیت بیانتهای او هستند...سید مرتضی آوینی آینهی جادو(جلد دوم) - یادداشتهای یك تماشاگر حرفهای
پی نوشت:
منبع:کتاب آئینه جادو
نویسنده سیدمرتضا آوینی